فهرست مطالب

 

مقدمه. 7

 

معرفی کلی آزمایشگاه تشخیص طبی.. 7

 

فصل اول. 10

 

آماده شدن برای خون گیری.. 10

 

گام اول. 10

 

گام دوم. 10

 

گام سوم. 10

 

گام چهارم. 10

 

گام پنجم. 11

 

گام ششم. 11

 

مرحله یافتن رگ مورد نظر. 11

 

گام اول. 11

 

گام دوم. 11

 

گام سوم. 11

 

گام چهارم. 11

 

گام پنجم. 11

 

گام ششم. 12

 

مرحله انجام عملی خون گیری.. 12

 

گام اول. 12

 

گام دوم. 12

 

گام سوم. 12

 

گام چهارم. 12

 

گام پنجم. 12

 

گام ششم. 12

 

پایان خونگیری.. 13

 

گام اول. 13

 

گام دوم. 13

 

گام سوم. 13

 

گام چهارم. 13

 

روش های جلوگیری از هماتوم. 13

 

روش های جلوگیری از همولیز. 13

 

فصل دوم:14

 

خون شناسی(هماتولوژی)14

 

هموگلوبين:( HGB )HB.. 18

 

(ESR) تست بررسي سد يمانتاسيون گلبولهاي قرمز. 20

 

موارد درخواست تست:20

 

مواردافزايش ESR.. 21

 

فصل سوم. 23

 

بانک خون. 23

 

آزمايش تعیین ABO و : Rh. 24

 

فصل چهارم. 27

 

مقدمه ای بر بخش بیوشیمی.. 27

 

قندها27

 

آزمايشات كليوي.. 28

 

متابوليسم و تغيرات فيزيوپاتولوژيك چربي ها31

 

اصول اندازه گيري تري گليسريد با استفاده از روش Sigma. 33

 

اهميت كلينيكي.. 34

 

فصل پنجم. 39

 

بخش بیوشیمی.. 39

 

مقادير كلسترول و تري گليسريد خون. 41

 

الكتروليتهاي موجود در خون. 49

 

فصل پنجم. 50

 

بخش سرولوژی.. 50

 

تب مالت.. 63

 

فصل ششم. 76

 

بخش آنالیزادرار. 76

 

بررسي سديمان ادراري.. 80

 

كستهاي ادراري.. 81

 

كريستال ها82

 

باكتري.. 82

 

قارچ.. 82

 

پارازيت ها82

 

فصل هفتم. 83

 

بخش میکروبیولوژی.. 83

 

ملاحظات نمونه گیری.. 84

 

کاربردهای بالینی.. 85

 

روش انجام تستU.C.. 85

 

فصل هشتم. 93

 

هورمون شناسی.. 93

 

هورمون های تیروئید. 93

 

عوامل مؤثر بر ترشح.. 94

 

اختلالات.. 94

 

پاتولوژی.. 124

 

فصل نهم. 132

 

ویتامین D.. 132

 

کاربردهای بالینی.. 132

 

تداخلات.. 132

 

ویتامین B12. 133

 

کاربردهای بالینی.. 133

 

تداخلات.. 134

 

- تفسیر. 134

 

- ویتامین B9. 134

 

- کاربردهای بالینی.. 135

 

- تداخلات.. 135

 

- تفسیر. 136

 

آهن.. 136

 

- کاربردهای بالینی.. 136

 

تداخلات.. 137

 

تفسیر. 137

 

ظرفیت کل اتصال به آهن.. 138

 

روش انجام آزمایش... 138

 

تداخلات.. 139

 

تفسیر. 139

 

فریتین.. 139

 

کاربردهای بالینی.. 139

 

- تداخلات.. 140

 

- تفسیر. 141

 

- ترانسفرین.. 141

 

- کاربردهای بالینی.. 142

 

تداخلات.. 142

 

تفسیر. 142

 

سدیم :143

 

- نام اختصاری : Na. 143

 

- کاربردهای بالینی.. 143

 

- تداخلات.. 143

 

تفسیر. 144

 

پتاسیم. 144

 

کاربردهای بالینی.. 144

 

- تداخلات.. 145

 

تفسیر. 146

 

کلسیم. 146

 

کاربردهای بالینی.. 147

 

- تداخلات.. 148

 

-تفسیر :149

 

فسفر :149

 

کابردهای بالینی :149

 

تداخلات :150

 

تفسیر :151

 

منیزیم :151

 

تداخلات :152

 

تفسیر :153

 

لوسمی لنفوبلاستیک حاد :153

 

نام کامل : Acute Lymphoblastic Leukemia. 153

 

بلاست های واگوئل دار نوع I , II و یک پرومیلوسیت.. 156

 

نام کامل : Acute Myeloid Leukemia with maturation. 157

 

لوسمی پرومیلوسیتیک حاد :159

 

نام کامل : Acute Promyelocytic Leukemia (Hypogranular)159

 

لوسمی میلومنوسیتیک حاد :160

 

نام کامل : Acute Myelomonocytic Leukemia. 160

 

لوسمی لنفوسیتی مزمن :161

 

نام کامل : Chronic Lymphocytic Leukemia. 161

 

لوسمی لنفوسیتی مزمن آتی.. 163

 

نام کامل : Atypical Chronic Lymphocytic Leukemia (Mixed Cell Type)163

 

لوسمی میلویید مزمن آتیپیک :167

 

نام کامل : Atypical Chronic Myeloid Leukemia. 167

 

کم خونی.. 167

 

لوسمی میلومونوسیتی مزمن :167

 

نام کامل : Chronic Myelomonocytic Leukemia. 168

 

لوسمی سلول مویی :168

 

نام کامل : Hairy Cell Leukemia. 168

 

لوسمی نوتروفیلی :170

 

نام کامل : Chronic Neutrophilic Leukemia. 170

 

لوسمی ائوزینوفیلی :171

 

نام کامل : Chronic Eosinophilic Leukemia. 171

 

لوسمی بازوفیلی :172

 

نام کامل : Chronic Basophilic Leukemia. 172

 

لوسمی ماست سل :173

نام کامل : Mast Cell Leukemia 174

در این بخش آزمایشات بسیاری انجام خواهد شد از قبیل :

WidaL تب حصبه

RF فاکتور روماتوئید

Wirght تبمالت

CRP نوعی پروتئین برای کنترل عفونت ها

Mono test مونو نوکلوئوز عفونی

VDRL سفیلیس

وظایف بخش سرولوژی

بخش سرولوژی وظایف بسیاری دارد که عبارتند از :

انجام کنترل کیفی روزانه معرف ها و آنتی ژن های سرولوژی

انجام صحیح نمونه های کنترل کیفی خارجی

انجام صحیح مستند سازی های لازم

انجام صحیح و دقیق تست های سرولوژی

انجام روزانه کنترل تست های انعقادی و رسم چارت

سرعت و دقت در انجام وظایف محوله

.1CRP

CRP يكي از پروتئينهاي فاز حاد بوده كه مانند ESR يك تست ارزشمند در موارد التهابات محسوب ميشود و حتي ميتوانگفتكهاينتستاز ESR ارزشمندتر ميباشد زيرا به محض بروز هر گونه التهابي در بدن افزايش يافته و به مجرد كاهش التهاب و بهبودي ميزان آن كاهش ميابد بنابر اين علي رغم غير اختصاصي بودن از حساسيت خوبي برخوردارميباشد. بنابراينهمراهباتست ESR یا CRP نيزانجامميشود.

نظر به اینکه این پروتئین باعث رسوب پلی ساکارید C پنموکوک می شد این پروتئینCRP نامیده شد. سايرتستهايهمراهبا ESR بنابه علائمبيمارشاملتست RF بهمنظوربررسيرماتيسممفصلي, تست ANA وسايرتستهاياتوايميونبهمنظور بررسياختلالاتاتوايميون،اندازهگيريسطحفيبرينوژن،الكتروفورزپروتئينسرم CBCوسايرتستهاميباشد.

در بیماریهای زیر مقدارCRP در سر م بالا می رود :

– عفونتهای باکتریهایی

– تب روماتیسمی فعال

– سکته قلبی حاد

– سرطانهای بد خیم منتشر

– آرتریت روماتوئید فعال

– عفونتهای ویروسی

– سل

روش های تشخیص CRP:

روشهای سرولوژی مختلفی برای تشخیصCRP وجود دارد در قدیم از پلی سا کاریدC میکروب پنوموکک استفاده نمی شد ولی به علت مشکلات تهیه این آنتی ژن امروزه با روشهای مختلفی از قبیل پرسی پیتاسیون در لوله معین، ایمنودیفیوژن ، هماگلوتیناسیون و روش لاتکس آگلوتیناسیون مقدار CRP سرم را تشخیص و اندازه گیری میکنند . ولی از بین آنها روش لاتکس – آگلوتیناسیون از سایر این متداولتر می باشد .

1.آزمایش لاتکس آگلوتیناسیون (CRP – LatexAgglutinasition test)

– اساس آزمایش : این آزمایش بر اساس آگلوتیناسیون غیر فعال معکوس reversed passive agglutination می باشد ابتدا آنتی بادی ضد اختصاصی CRP را با تزریق CRP به حیوانات ازمایشگاهی از قبیل خرگوش تهیه میکنند و سپس این آنتی بادی های اختصاصی را از طرف Fe ذرات پلی استرین لاتکس Poly stren latex متصل می کنند بنابر این وقتی سرم بیماری که حاوی CRP است به ذرات فوق اضافه می شود باعث آگلوتیناسیون ذرات لاتکس میگردد این روش بسیار حساس است و بر حسب نوع کیت می توان تا یک میکروگرم CRP را در یک میلی لیتر سرم اندازه گیری نمود .

• روش انجام آزمایش :

هر جعبه آزمایش آگلوتیناسیون CRP معمولا شامل محتویات زیر می باشد .

1- شیشه محتوی آنتی ژن CRP که در حقیقت آنتی –CRP می باشد که به ذرات لاتکس متصل شده است گاهی از ذرات لاتکس رنگی استفاده می شود تا آگلوتیناسیون واضح تر نمایان شود .

2- شیشه محتوی سرم کنترل مثبت

3- شیشه محتوی سرم کنترل منفی

4- بافر نمکی با PH = 8.2 برای رقیق کردن و تیتراسیون سرم بیمار

5- سرم حرارت دیده بیمار در دمای 5 درجه سانتی گراد 30 دقیقه کمپلمان را غیر فعال می شود .

قبل از انجام آزمایش سرم وجعبه آزمایش را از یخچال بیرون آورد و حدود 15 دقیقه در محیط آزمایشگاه قرار دهید تا به حرارت محیط برسند.

شرح آزمایش:

1- در روی یک لام بزرگ و تیره که معمولا همراه جعبه آزمایش می باشد . یک قطره سرم بیمار حرارت دیده یک قطره سرم یک قطره سرم کنترل مثبت و یک قطره سرم کنترل منفی را در سه نقطه لام قرار دهید .

2- شیشه محتوی آنتی ژن لاتکس را به آرامی تکان داده تا به صورت محلول یک نواخت در آید و سپس با قطره چکان همراه بر روی هر کدام از سرم های فوق یک قطره از این آنتی ژن را اضافه نمایید

3- با اپلیکاتور چوبی جداگانه هرکدام از سرم ها را با آنتی ژن مخلوط کرده و به اندازه دایره ای به قطر 2.5 سانتیمتر و بر روی لام پهن نمایید .

4- لام را در دست یا روی تاتور به آرامی حرکت دورانی داده و نتیجه آگلوتیناسیون را در زیر نور یک چراغ در مدت معینی که در بروشور ذکر شده بخوانید در صورتیکه سرم بیمار حاوی CRP باشد آگلوتیناسیون دیده میشود (معمولا بین 2تا5دقیه نتیجه معلوم خواهد شد) در این صورت ذرات لاتکس به صورت توده های درشت به هم چسبیده نمایان میشودو چنان چه ذرات لاتکس به صورت یک نواخت پراکنده باشند نتیجه آزمایش منفی است .

 

فصل هشتم

هورمون شناسی

هورمون ماده‌ای شیمیایی است که در غدد درون‌ریز ساخته شده و به داخل جریان خون می‌ریزد. این ماده روی سلول‌های هدف گیرنده دارد و با نشستن روی آن اعمال سلول را تغییر می‌دهد. مقدار هورمون‌ها توسط ارتباطات پیچیده اعضای دستگاه درونریز با هم و با دستگاه عصبی تنظیم می‌شود.

در بدن انسان دو نوع کلی هورمون وجود دارد: هورمون‌های استروییدی مانند هورمونهای جنسی و هورمون هاي آمینو اسیدی. گیرنده‌های هورمون‌های امینو اسیدی در روی سلول‌های هدف قرار دارد و گیرنده‌های هورمون‌های استروییدی در درون سیتوپلاسم و یا روی هسته قرار دارند.

این بخش (بخش هورمون شناسی) نیز یکی از مهمترین بخش های آزمایشگاه می باشد که با استفاده از تجهیزات مدرن و کیت های معتبر، طیف وسیعی از هورمون ها و شاخص های سرطان با روش بسیار دقیق مورد آزمایش قرار می گیرند.

آشنایی با تعدای از هورمونها:

معروفترین هورمونهای بدن عبارتند از انسولین، گلوکاگون، هورمون رشد، هورمونهای تیروئید، پاراتورمون، کلسی تونین، کورتیزول، هورمونهای جنسی مانند تستوسترون، استروژن و پروژسترون، رنین، آلدوسترون، آنژیوتانسین، هورمون ضد ادراری، اکسی توسین، پرولاکتین و …

بخش هورمون اکثرآزمایشگاه هامجهز به دستگاه فول اتومات زیمنس (siemens)که بهترین برند در بررسی تستهای هورمونی و بیوشیمیایی می باشد و بطور سیستم بسته (CLOSED) یعنی به نحوی که کیت های مخصوص دستگاه زیمنس با هزینه های زیاد ولی با دقتی فوق العاده جوابهای هورمونی و … را آنالیز میکند.

برای انجام آزمایشات فرد مراجعه کننده باید بین حداقل 10-12 ساعت ناشتا باشند تا بهترین جواب ممکن برای آنها گزارش شود.

هورمون های تیروئید

هورمون های تیروئید (T4 , T3) از اسید آمینه تیروزین مشتق می شوند. حدود 95 درصد هورمونی که از غد ه تیروئید ترشح می شود ، به صورتT4 )تیروکسین ( است. با وجودی که میزان ترشح T3از غده تیروئید بسیار ناچیز است، اینهورمون نقش اصلی را ایفا می کند. قسمت اعظم T3 موجود در خون از تبدیل T4 به T3 در بافت های محیطی از جمله کبد، کلیه و جفت بوجود می آید . البته بافتهایی چون مغز و هیپوفیز نیز می توانند T4 را به T3 تبدیل کنند ، اما T3 حاصل وارد خون نمی شود و اثر خود را در همان مکان بر جای می گذارد . به طورکلی، 80 درصد T3 موجود در خون در کبد و 20 درصد آن در تیروئید ساخته میشود.   پاتولوژی فعالیت های بخش پاتولوژی عبارتند از : پذیرش بافتهای جراحی شده توسط جراح مربوطه از اتاق عمل .در واقع هر نوع بافتی که از بدن برداشته می شود مورد آزمایش قرار می گیرد .به این ترتیب که بافت یاد شده بعد از پاس دادن در دستگاه پروسسور قرار می گیرد و نیز بعد از in bet کردن و برش با رنگ آمیزی های متعدد می توان به نتیجه دست یافت. معمولا"بافتهایی که به بخش پاتولوژی ارسال می شوند از نظر بدخیم بودن مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرند به اینگونه که بعد از تشخیص دکتر پاتولوژیست جهت مشخص نمودن نوع درمان IHC یا ایمنوهیستوشیمی برای بافت گذاشته می شود تا هم به درمان و هم به نوع درمان دقیق دست پیدا کرد. در بعضی مواقع پزشک معالج هنگام جراحی به مواردی بر می خورد که نیاز به تشخیص سریع می باشد که آیا بافت برداشته شده بدخیم است یا خیر.حال نمونه کوچکی از آن به بخش پاتولوژی جهت آزمایش ارسال می گردد که به این نوع نمونه فروزن frozen می گویند در این حالت جواب جراح ظرف مدت 5 الی 15 دقیقه خواهد شد. همچنین آسپیراسیون سوزنی و انواع مایعات که از بدن گرفته می شود با عنوان سیتولوژی به این بخش فرستاده می شود که آنها هم بعد از سانتریفوژ و رنگ آمیزی پاپانیکلا بدخیم بودن یا نبودن و یا اینکه چه نوع بیماری است مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرند. نمونه های سیتولوژی : نمونه های سیتولوژی معمولا بوسیله سرنگ یا لوله آزمایش به بخش پاتولوژی منتقل می شوند. برای تهیه لام از نمونه های سیتولوژی ابتدا آنها را سانتریفیوژ کرده و سپس از رسوب آنها یک قطره برداشته و بر روی لام قرار می دهیم بعد آنها را با یک فیکساتور مناسب فیکس می کنیم. در مواردی که نمونه سیتولوژی رقیق بوده و دارای تعداد سلول کمی می باشد بعد از سانتریفیوژ یک قطره از رسوب را در وسط لام گذاشته وسپس توسط الکل 96%آن را فیکس می کنیم. در مواردی که نمونه سیتولوژی بسیار غلیظ باشد می توانیم بدون اینکه آن را سانتریفیوژ کنیم از آن یک قطره برداشته و روی لام بریزیم سپس صبر می کنیم تا خشک شود بعد آن را به وسیله الکل 96% فیکس می کنیم.